Оила яке аз муҳимтарин ниҳодҳои иҷтимоӣ дар таърихи инсоният ба шумор меравад. Аз замони пайдоиши ҷомеаи башарӣ то имрӯз оила ҳамчун макони тарбия, муҳаббат, ахлоқ, масъулият ва идомаи насл хизмат кардааст. Агар давлатро як бинои бузург тасаввур кунем, оила хишти аввалини он мебошад. Мустаҳкамии давлат, рушди ҷомеа ва хушбахтии инсонҳо аз устувории оилаҳо сарчашма мегирад.
Оила – асоси ҷомеа
Беҳуда нест, ки дар фарҳанги тоҷикӣ ва таълимоти дини мубини Ислом оила мақоми муқаддас дорад. Дар Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон низ оила ҳамчун асоси ҷомеа эътироф гардида, таҳти ҳимояи давлат қарор дорад.
Имрӯз, дар шароити ҷаҳонишавӣ, рушди технологияҳо, муҳоҷирати меҳнатӣ ва тағйироти босуръати иҷтимоӣ масъалаи таҳкими оила беш аз пеш аҳамияти махсус пайдо кардааст. Пошхӯрии оилаҳо, зиёд шудани ҷудошавии зану шавҳар, коста гардидани тарбияи фарзандон ва заиф шудани арзишҳои оилавӣ аз ҷумлаи мушкилоте мебошанд, ки ҷомеаи муосир бо онҳо рӯ ба рӯ шудааст. Аз ҳамин хотир омӯзиши масъалаи «Оилаи солим чӣ гуна бояд бошад?» аҳамияти назариявӣ ва амалӣ дорад.
Мактаби аввалини инсон
Ҳар инсон пеш аз он ки шаҳрванди ҷомеа шавад, фарзанди як оила аст. Аввалин калимаҳо, аввалин рафторҳо, аввалин ахлоқ ва аввалин ҷаҳонбинӣ дар муҳити оила шакл мегиранд.
Педагогҳо ва равоншиносон бар он назаранд, ки асосҳои шахсияти инсон дар солҳои аввали зиндагӣ ташаккул меёбанд. Маҳз дар ҳамин давра нақши падару модар ҳалкунанда аст.
Агар кӯдак дар муҳити меҳру муҳаббат, эҳтиром ва ғамхорӣ ба воя расад, эҳтимоли зиёд дорад, ки дар оянда шахси муваффақ ва масъулиятшинос гардад. Баръакс, агар кӯдак шоҳиди ҷанҷол, хушунат ва беэътиноӣ бошад, ин ҳолат метавонад ба рушди рӯҳии ӯ таъсири манфӣ расонад. Аз ҳамин ҷиҳат оиларо мактаби аввалини зиндагӣ меноманд.
Оилаи солим чист?
Оилаи солим танҳо оилае нест, ки аз ҷиҳати иқтисодӣ таъмин бошад. Сарват ва дороӣ ба танҳоӣ кафили хушбахтӣ нестанд.
Оилаи солим оилаест, ки дар он:
- меҳру муҳаббат ҳукмрон бошад;
- эҳтироми байниҳамдигарӣ вуҷуд дошта бошад;
- ҳуқуқ ва вазифаҳои ҳар як узв риоя гарданд;
- фарзандон дар муҳити солими маънавӣ тарбия ёбанд;
- мушкилот бо роҳи гуфтугӯ ва ҳамдигарфаҳмӣ ҳал шаванд;
- падару модар намунаи ахлоқи нек бошанд.
Чунин оила метавонад ба ҳар гуна мушкилоти зиндагӣ муқобилат намояд ва пойдор бимонад.
Меҳру муҳаббат дар устувории оила
Яке аз пояҳои асосии оилаи солим меҳру муҳаббат мебошад.
Дар Қуръони карим Худованд мефармояд: «Ва аз нишонаҳои Ӯ ин аст, ки барои шумо аз ҷинси худатон ҳамсароне офарид, то назди онҳо оромиш ёбед ва миёни шумо меҳру раҳмат қарор дод».
Меҳру муҳаббат танҳо эҳсоси ошиқона нест. Он ғамхорӣ, эҳтиром, фидокорӣ ва дастгирии ҳамдигарро низ дар бар мегирад.
Зану шавҳаре, ки нисбат ба ҳамдигар меҳрубонанд, дар зиндагӣ мушкилотро осонтар паси сар мекунанд. Муҳаббат сабаби таҳаммулпазирӣ мегардад ва ба устувории муносибатҳо мусоидат мекунад.
Асоси зиндагии муштарак
Яке аз сабабҳои асосии муноқишаҳои оилавӣ набудани эҳтироми байниҳамдигарӣ мебошад. Эҳтиром маънои онро дорад, ки ҳар як шахс фикру ақида, эҳсосот ва ҳуқуқи ҳамсари худро ба назар мегирад.
Дар оилаи солим:
- шавҳар ба ҳамсар эҳтиром мегузорад;
- зан ба шавҳар эҳтиром мекунад;
- фарзандон ба падару модар арҷ мегузоранд;
- падару модар шаъну шарафи фарзандонро ҳифз мекунанд.
Муносибатҳои бар пояи эҳтиром сохташуда солҳо пойдор мемонанд.
