Саидмукаррам Абдулқодирзода, Раиси Шурои уламои Тоҷикистон зимни як суханрониаш гуфтааст, ки занон бештар назди фолбинҳо ва ҷодугарон мераванд. Дар ҷомеа низ чунин тасаввур вуҷуд дорад. Агар воқеан занон дар миёни муроҷиаткунандагон бештар бошанд, бояд сабабҳои иҷтимоии онро омӯхт.
Зане, ки дар масъалаҳои оилавӣ, саломатӣ, зӯроварӣ, талоқ, фарзанддорӣ ё мушкилоти иқтисодӣ дастгирии кофӣ намеёбад, метавонад роҳи ҳалли мушкилашро дар назди фолбин ҷустуҷӯ кунад.
Баъзе занон наметавонанд мушкили худро озодона бо равоншинос, табиб, ҳуқуқшинос ё наздиконашон дар миён гузоранд. Фолбин бошад, худро ҳамчун шахси «роздон» муаррифӣ карда, ваъда медиҳад, ки бе сарзаниш мушкилро ҳал мекунад.
Аз ин рӯ, танқид ва ҷазо додани муроҷиаткунандагон бе фароҳам кардани роҳҳои дастрасу бехатари кумаки равонӣ, ҳуқуқӣ ва тиббӣ метавонад натиҷаи маҳдуд диҳад.
Оё муроҷиаткунанда ҳам бояд ҷазо гирад?
Охири моҳи августи соли 2024 Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистон эълон карда буд, ки шахсони ба назди фолбину ҷодугар рафтаро ба мақомот даъват намуда, баъди тартиб додани мавод маълумоти онҳоро дар махзани ВКД сабт мекунад.
Ин тасмим бояд мардумро аз истифодаи хадамоти фолбинҳо боздорад. Аммо тавре мушоҳида мекунем, ин тасмим низ пеши роҳи фолбину фолбинравҳоро намегирад.
Ҷазо кофӣ нест
Боздошти 604 нафар дар ним сол нишон медиҳад, ки мақомоти корҳои дохилӣ муборизаро фаъолона идома медиҳанд. Аммо шумораи зиёди боздоштшудагон ҳамзамон аз он шаҳодат медиҳад, ки танҳо ҷарима ва ҳабс барои аз байн бурдани падида кофӣ нест.
То замоне ки мардум барои ҳалли мушкилоти равонӣ, оилавӣ, ҳуқуқӣ ва тиббии худ роҳи муносибу дастрас наёбанд, талабот ба «хизмат»-и фолбинҳо боқӣ мемонад.
Дар ин самт мактаб, оила, расона, муассисаҳои динӣ, марказҳои саломатӣ ва ҷомеаи шаҳрвандӣ нақши муҳим доранд. Дар муассисаҳои таълимӣ бояд ба наврасон тарзи тафаккури интиқодӣ, фарқ кардани далел аз овоза ва шинохтани усулҳои қаллобӣ омӯзонида шавад.
Расонаҳо низ набояд бо нашри маводи ҳангомаҷӯёна, пешгӯиҳои беасос ва таблиғи шахсони дорои «қувваи ғайбӣ» ба густариши хурофот мусоидат кунанд. Баръакс, онҳо метавонанд бо мисолҳои воқеӣ нишон диҳанд, ки фолбинҳо чӣ гуна тарсу эҳсоси одамонро ба манбаи даромад табдил медиҳанд.
Рӯҳониён метавонанд аз дидгоҳи динӣ зарари ин амалҳоро шарҳ диҳанд. Табибон ва равоншиносон бояд ба мардум фаҳмонанд, ки бисёр ҳолатҳое, ки «ҷоду» номида мешаванд, метавонанд сабаби равонӣ, иҷтимоӣ ё тиббӣ дошта бошанд.
Мақомоти ҳифзи ҳуқуқ бошанд, бояд на танҳо иҷрокунандагони хурд, балки шабакаҳои муташаккили қаллобӣ, таблиғгарон, миёнаравон ва афродеро, ки аз ин фаъолият маблағи калон ба даст меоранд, ошкор намоянд.
